กายภาพบำบัดในผู้ป่วยเปลี่ยนข้อเข่าเทียม ( TKR )

ผู้ป่วยที่จำเป็นต้องได้รับการเปลี่ยนข้อเข่าเทียมได้แก่ ผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อม( OA knee )ที่มีอาการบวม ปวดเข่าเรื้อรัง บางรายมีอาการผิดรูปของข้อเข่า บางรายมีอาการปวดมากจนไม่สามารถเดินได้ จึงจำเป็นต้องได้รับการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม ซึ่งผู้ป่วยจะมีวิธีการปฏิบัติตัวก่อนและหลังการผ่าตัดดังนี้คือ


วิธีการปฏิบัติตัวก่อนการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม

มีดังนี้คือ

1. การฝึกการหายใจ (Breathing exercise ) : ประโยชน์คือเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนต่าง ๆ ที่จะเกิดขึ้นภายหลังการผ่าตัดการมีเสมหะคั่งค้างในปอด และผู้ป่วยสามารถฟื้นตัวหลังการผ่าตัดได้เร็วยิ่งขึ้น มีวิธีการดังนี้

- ฝึกหายใจเข้าท้องป่อง หายใจออกท้องแฟบ
ทำช้า ๆ สูดลมหายใจลึก ๆ ให้เต็มที่
ทำรอบละ 5 - 10 ครั้ง วันละ 4 - 5 รอบ





- ฝึกหายใจเข้าพร้อมกับยกแขนทั้งสองข้างขึ้น
เหนือศรีษะ เอาแขนลงพร้อมกับหายใจออก
ทำช้า ๆ สูดลมหายใจลึก ๆ ให้เต็มที่






2. การออกกำลังกายเพื่อเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อขา (Strengthening exercise ) : ประโยชน์คือเพื่อเตรียมความพร้อมของกล้ามเนื้อขาซึ่งมีส่วนสำคัญที่ช่วยให้ผู้ป่วยสามารถเดินได้ดีภายหลังการผ่าตัดมีวิธีดังนี้คือ

- กล้ามเนื้อสะโพก ผู้ป่วยนอนหงายชันเข่าขึ้นเล็กน้อย
ประมาณ 30 - 45 องศา แล้วออกแรงยกก้นขึ้น
ค้างไว้ 5 วินาที ทำ 10 - 20 ครั้ง วันละ 5 - 10 รอบ

- กล้ามเนื้อหน้าขา ผู้ป่วยนั่งห้อยขาข้างเตียง ออกแรงยกขาขึ้นพร้อมกับกระดกปลายเท้าขึ้น ค้างไว้ 5 วินาที ทำ 10 - 20 ครั้ง วันละ 5 - 10 รอบ

3.การยืดกล้ามเนื้อน่องและกล้ามเนื้อขาด้านหลัง ( Stretching exercise ) : เพื่อป้องกันกล้ามเนื้อหดสั้นและเข่าโก่งผิดรูปมีวิธีดังนี้คือ

- นั่งเหยียดขาบนเตียง กระดกข้อเท้าขึ้น พร้อมกับเอามือเอื้อมไปหาปลายเท้า ค้างไว้ 20 วินาที ทำ 10 - 20 ครั้ง วันละ 3 - 5 รอบ


วิธีการปฏิบัติตัวหลังการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม


วันแรก หลังการผ่าตัด : เมื่อผู้ป่วยเริ่มรู้สึกตัวภายหลังการผ่าตัด มีวิธีปฏิบัตดังนี้คือ

1. การฝึกการหายใจ : ทำเช่นเดียวกันกับการฝึกการหายใจก่อนผ่าตัด

2. การออกกำลังกายเพื่อลดบวมที่ปลายเท้า : นอนยกขาสูงมีหมอนรองที่ข้อเข่าจนถึงข้อเท้า กระดกข้อเท้าขึ้น-ลง เป็นจังหวะสม่ำเสมอ 30 - 50 ครั้ง วันละ 3 - 5 รอบ 3. งอเข่าขึ้น - ลงช้า ๆ เท่าที่สามารถทำได้ ทำ 5 -10 ครั้ง วันละ 3 รอบ

วันที่ 2 หลังการผ่าตัด : ถ้ายังมีอาการบวมของปลายเท้าอยู่ให้ออกกำลังกายเพื่อลดบวมที่ปลายเท้า เช่นเดียวกับวันแรก ส่วนการออกกำลังกายที่เพิ่มเติมมีดังนี้คือ

1. ผู้ป่วยนั่งห้อยขาข้างเตียง : พยายามงอเข่าเข้ามาให้ได้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้ อาจใช้เก้าอี้รองที่ปลายเท้าไว้แล้วค่อย ๆ งอเข่าเข้ามาเรื่อย ๆ เป็นการเตรียมความพร้อมก่อนการฝึกเดิน
2. การออกกำลังเพื่อเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อรอบข้อเข่า และป้องกันข้อเข่าติด : มีท่าออกกำลังดังนื้คือ
- ท่าที่ 1 นั่งห้อยาข้างเตียง ออกแรงยกขาขึ้น พร้อมกับกระดกข้อเท้าขึ้น ค้างไว้ 5 วินาที ทำ 20 ครั้ง วันละ 10 รอบ
- ท่าที่ 2 กระดกข้อเท้าขึ้น - ลง ค้างไว้ 20 วินาที 10 ครั้ง วันละ 3 - 5 รอบ
- ท่าที่ 3 ผู้ป่วยนั่งเหยียดขาบนเตียง พยายามเกร็งกล้ามเนื้อหน้าขา กดเข่าลงติดเตียง ค้างไว้ 5 วินาที 10 - 20 ครั้ง วันละ 5 รอบ

วันที่ 3 หลังการผ่าตัด : ผู้ป่วยจะได้รับการฝึกเดินโดยนักกายภาพบำบัด ซึ่งจะใช้ไม้ค้ำยัน หรือ เครื่องช่วยเดินชนิด 4 ขา ( Walker ) นั้นขึ้นอยู่กับความสามารถและความแข็งแรงของผู้ป่วย โดยการฝึกเดินนั้นสามารถเดินลงน้ำหนักขาข้างที่ผ่าตัดได้เล็กน้อย เท่าที่เจ็บทนได้ ซึ่งจะเดินเป็นจังหวะดังนี้ ไม้ - ขาเจ็บ - ขาดี

external speakers